ضرر ناپایدار (Impermanent Loss – IL) چیست و چرا شناسایی آن پیش از تأمین نقدینگی حیاتی است؟
ضرر ناپایدار (IL) یکی از مفاهیم کلیدی و پیچیده در دنیای تأمین نقدینگی (Liquidity Provision) در صرافیهای غیرمتمرکز (DEX) است که میتواند سودآوری شما را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. این پدیده زمانی رخ میدهد که ارزش داراییهای شما پس از ورود به استخر نقدینگی، نسبت به زمانی که آنها را در کیف پول خود نگهداری میکردید، تغییر کند.
چرا درک IL پیش از تأمین نقدینگی ضروری است؟
۱. حفظ سرمایه: عدم آگاهی از IL ممکن است منجر به از دست رفتن بخشی از سرمایه شما شود، حتی در صورت افزایش قیمت داراییها.
۲. محاسبه سود واقعی: کارمزدهای دریافتی از معاملات گاهی نمیتوانند ضرر ناشی از IL را جبران کنند.
۳. انتخاب استراتژی مناسب: شناخت IL به شما کمک میکند تا جفتداراییهای کمریسکتر (مثل استیبلکوینها) را برای تأمین نقدینگی انتخاب کنید.
مکانیسم IL چگونه عمل میکند؟
استخرهای نقدینگی در DEXها معمولاً بر اساس فرمول ریاضی ثابت x × y = k عمل میکنند. در این فرمول:
- x و y نشاندهنده مقادیر دو دارایی مختلف در استخر هستند.
- k یک مقدار ثابت است که باید همیشه حفظ شود.
هرگاه قیمت یکی از داراییها در بازار خارج از استخر تغییر کند، آربیتراژگران با خرید دارایی ارزانتر از استخر و فروش آن در بازار آزاد، تعادل را بازمیگردانند. این فرآیند باعث کاهش مقدار دارایی افزایشیافته و افزایش مقدار دارایی کاهشیافته در استخر میشود و در نتیجه، ارزش سبد دارایی شما نسبت به حالت نگهداری مستقیم کاهش مییابد.
راههای کاهش IL
۱. انتخاب جفتداراییهای با نوسان کم: مانند استیبلکوینها (مثل USDT/DAI).
۲. استفاده از استخرهای متمرکز بر استیبلکوین: مانند پلتفرم Curve Finance.
۳. بررسی نسبت کارمزد به IL (Fee-to-IL Ratio): اطمینان از اینکه کارمزدهای دریافتی بیشتر از ضرر احتمالی باشند.
۴. مدیریت فعال: نظارت مداوم بر نوسانات قیمت و تنظیم موقعیتهای نقدینگی.
جمعبندی نهایی
ضرر ناپایدار یک ریسک ذاتی در تأمین نقدینگی است، اما با انتخاب هوشمندانه جفتداراییها و استراتژیهای مدیریت ریسک، میتوان آن را به حداقل رساند. پیش از ورود به هر استخر، حتماً از ابزارهای محاسبهگر IL مانند VFAT.tools یا DeBank استفاده کنید تا از تصمیمگیری آگاهانه اطمینان حاصل نمایید.
📌 نکته کلیدی:
«ضرر ناپایدار تا زمانی که داراییهای خود را از استخر خارج نکنید، قطعی نیست. با بازگشت قیمتها به نقطه اولیه، این ضرر از بین میرود.»
برای مطالعه بیشتر، میتوانید به تحلیلهای تخصصی در وبسایتهایی مانند Lores.ir یا CoinDesk Farsi مراجعه کنید.
