به گزارش مجله خبری ارزهای دیجیتال لورس :

راز بازار ارز دیجیتال: شاخص ترس و طمع را قورت بده!

در میان نوسانات بازار ارزهای دیجیتال، احساسات معامله‌گران نقش مهمی در بالا و پایین شدن قیمت‌ها دارد. ترس، شک و طمع شدید، همگی باعث می‌شوند تا تریدرها تصمیم‌های ناگهانی و گاهی زیان‌بار بگیرند.

شاخص ترس و طمع (Fear and Greed Index) چیست؟

شاخص ترس و طمع یا Fear and Greed Index عددی بین ۰ تا ۱۰۰ است که از ترکیب داده‌های بازار مثل احساسات جمعی، داده‌های نوسان، حجم معاملات و سلطه بازار به دست می‌آید. هرچه این عدد به ۰ نزدیک‌تر باشد، یعنی ترس شدید در بازار وجود دارد و سرمایه‌گذاران به دنبال فروش دارایی‌های خود هستند.

با نزدیک شدن شاخص به عدد ۱۰۰، طمع شدید به وجود می‌آید و تمایل کاربران به خرید بیشتر می‌شود. در این نوشته قصد داریم به سوال “شاخص ترس و طمع چیست؟” پاسخ دهیم تا بتوانید بر اساس آن، تحلیل درستی از بازار به دست آورید.

چرا شاخص ترس و طمع در بازار کریپتو مهم است؟

برخلاف بازارهای سنتی، در بازار ارزهای دیجیتال، صورت حساب مالی، گزارش درآمد یا نهادی برای نظارت وجود ندارد. به همین دلیل احساسات جمعی معامله‌گران تاثیر بسیار زیادی در روند حرکت قیمت‌ها به وجود می‌آورد.

زمانی که شاخص ترس و طمع در فازهای ترس شدید (Extreme Fear) قرار می‌گیرد، فروش هیجانی باعث می‌شود قیمت به زیر ارزش واقعی بیاید. در فاز طمع شدید (Extreme Greed) نیز خرید هیجانی باعث به وجود آمدن حباب در قیمت می‌شود. بنابراین اگر بتوانید فازهای مختلف این شاخص را شناسایی کنید، فرصت‌های بهتری برای ورود به بازار یا خروج از آن را تشخیص می‌دهید.

دلایل اهمیت شاخص F&G:

• این شاخص مانند دماسنج عمل می‌کند و به شما می‌گوید سایر فعالان بازار چه احساسی دارند.
• در بیشتر مواقع، زمانی که بازار در فاز ترس شدید قرار دارد، قیمت رمزارزها به کف‌های قیمتی نزدیک می‌شود و در فاز طمع شدید، احتمال اصلاح قیمت افزایش پیدا می‌کند. برای مثال، در نوامبر ۲۰۲۲ همزمان با فروپاشی صرافی FTX این شاخص تا عدد ۱۲ کاهش یافت و قیمت بیت‌کوین تا زیر ۱۷۰۰۰ دلار سقوط کرد.
• شاخص ترس و طمع در کنار ابزارهایی مثل RSI، حجم معاملات و اخبار فاندمنتال، می‌تواند یک سیگنال قوی تولید کند.
• اگر بدانید بازار در حالت هیجانی قرار دارد، می‌توانید از خرید یا فروش شتاب‌زده خودداری کنید.
• شاخص روانی یک عدد ساده است و بدون نیاز به دانش تخصصی می‌توانید معنای آن را متوجه شوید.

تاریخچه و تکامل شاخص ترس و طمع

این شاخص در سال ۲۰۱۲ توسط CNNMoney برای تحلیل روند احساسات در بازار سهام آمریکا معرفی شد. CNNMoney برای تحلیل احساسات از ۷ مولفه کلاسیک مثل حجم معاملات، نوسانات، سلطه بازار، بازدهی اوراق قرضه و تغییرات قیمت سهام استفاده می‌کرد.

با رشد بازار ارزهای دیجیتال و تسلط بیت‌کوین در سال ۲۰۱۸، وب‌سایت Alternative.me نسخه اختصاصی از شاخص ترس و طمع را برای بیت‌کوین توسعه داد. این ساختار جدید، با تمرکز بر ویژگی‌های بیت‌کوین، ۶ مولفه اصلی (Volatility, Volume, Social Media, Surveys, Dominance و Google Trends) برای تحلیل احساسات بازار ارزهای دیجیتال را به کار می‌برد.

از سال ۲۰۲۱ به بعد، با پیچیده شدن بازار کریپتو، پلتفرم‌هایی مثل CoinMarketCap، CryptoQuant و IntoTheBlock نسخه‌های جدیدی از شاخص ترس و طمع را ارائه کردند که دو تحول اساسی داشت:

• شاخص‌های اختصاصی برای آلت‌کوین‌هایی مثل اتریوم، دوج و سولانا
• مدل‌های پیش‌بینی مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای شناسایی زودهنگام تغییر فازهای احساسی بازار

نسخه‌های هوشمند این شاخص با تحلیل داده‌های زنجیره‌ای (On-Chain)، احساسات در صرافی‌ها، تعاملات در شبکه‌های اجتماعی و حتی اخبار، تغییرات روانی و احساسی در بازار را سریع‌تر پیش‌بینی می‌کنند.

فرمول محاسبه و تفسیر بازه‌های شاخص ترس و طمع

این شاخص با توجه به وضعیت بازار، عددی بین ۰ تا ۱۰۰ را نشان می‌دهد که هر کدام از این اعداد، وضعیت خاصی را نشان می‌دهند.

۱٫ ۰-۲۴ = Extreme Fear (ترس شدید)

زمانی که عدد Fear and Greed Index بین ۰ تا ۲۴ قرار دارد، یعنی بازار به شدت نگران است و فروش هیجانی زیاد می‌شود. این شرایط می‌تواند یک فرصت خرید باشد، البته به شرطی که بازار را با ابزارهای تکنیکال بررسی کنید.

۲٫ ۲۵-۴۴ = Fear (ترس)

در این حالت، سرمایه‌گذاران نسبت به آینده بازار ارز دیجیتال بدبین هستند، اما فشار فروش به اندازه حالت ترس شدید نیست. معمولا زمانی که یک حمایت مهم شکسته می‌شود، شاخص ترس و طمع عددی بین ۲۵ تا ۴۴ را نشان می‌دهد.

۳٫ ۴۵-۵۴ = Neutral (خنثی)

مواقعی که بازار نه صعود بزرگی دارد و نه سقوط سنگین، این شاخص در محدوده ۴۵ تا ۵۴ قرار دارد، در این حالت، نه ترس غالب است و نه طمع.

۴٫ ۵۵-۷۴ = Greed (طمع)

زمانی که شاخص ترس و طمع عددی بین ۵۵ تا ۷۴ را نشان می‌دهد، یعنی سرمایه‌گذاران به آینده بازار خوش‌بین هستند و تمایل به خرید بیشتر می‌شود. دقت داشته باشید که در پروژه‌های ارز دیجیتال که ارزش بازار کمتری دارند، ممکن است وقوع پامپ و دامپ باعث افزایش عدد Fear & Greed Index شود.

۵٫ ۷۵-۱۰۰ = Extreme Greed (طمع شدید)

عدد ۷۵ تا ۱۰۰ شاخص ترس و طمع نشانه‌ای از خوش‌بینی بیش از حد و افزایش قیمت رمزارزها است. معمولا در این شرایط، سرمایه‌گذاران به ارزش واقعی ارزها توجه نمی‌کنند و بر موج بازار سوار می‌شوند و در هر قیمتی، خرید می‌کنند. بسیاری از سرمایه‌گذاران در حالت طمع شدید، دارایی‌های خود را به فروش می‌رسانند.

در تاریخ ۱۳ ژوئن سال ۲۰۲۲، شاخص ترس و طمع عدد ۹ را نشان داد که معادل ترس شدید بود. در همین زمان، قیمت بیت‌کوین به ۱۷۶۰۰ دلار سقوط کرد. این مثال نشان می‌دهد که افراط پایین شاخص می‌تواند نشان‌دهنده پایان یک ریزش و آغاز فرصت‌های خرید باشد.

مزایا و ریسک‌های استفاده از شاخص F&G

استفاده از شاخص ترس و طمع مزایا و ریسک‌های خاص به خود را دارد که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

پنج مزیت کلیدی استفاده از شاخص ترس و طمع:

• ارائه نمای لحظه‌ای از احساسات جمعی بازار: این شاخص به‌صورت روزانه به‌روزرسانی می‌شود و نمای ساده‌ای از وضعیت روانی بازار ارائه می‌دهد.
• کمک به زمان‌بندی چرخه‌های هیجانی (FOMO/FUD): این شاخص با نشان دادن لحظات اوج ترس (فاد) یا طمع بیش از حد (فومو)، به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا از تصمیم‌گیری‌های هیجانی و اشتباه دوری کنند.
• مکمل تحلیل تکنیکال در تشخیص سطوح حمایت و مقاومت: ترکیب شاخص F&G با نمودارهای قیمتی، به تحلیل‌گران کمک می‌کند تا سطوح مهم روانی (مثل حمایت یا مقاومت) را با دقت بیشتری شناسایی کنند.
• مدیریت بهتر ریسک در پرتفوی سرمایه‌گذاری: زمانی که شاخص، طمع بالا را نشان می‌دهد، سرمایه‌گذار می‌تواند تصمیم بگیرد سطح ریسک را کاهش دهد.
• سادگی بصری و فهم آسان برای کاربران تازه‌کار: نموداری که مقدار ترس و طمع را نشان می‌دهد، ساده و با رنگ‌های سبز پررنگ برای طمع تا قرمز برای ترس، مشخص شده است. این موضوع باعث درک آن برای سرمایه‌گذاران مبتدی ساده و راحت است.

پنج ریسک شاخص ترس و طمع و راهکارهایی برای در امان ماندن از آن‌ها

• اتکای کامل به شاخص F&G: این شاخص فقط یک ابزار احساسی است و نمی‌تواند به‌تنهایی همه جنبه‌های بازار کریپتو را پوشش دهد. برای اینکه بتوانید بهترین نتیجه را از شاخص ترس و طمع به دست آورید، باید آن را با تحلیل فاندمنتال و داده‌های on-chain (مثل تعداد کیف پول‌های فعال و حجم تراکنش‌ها) ترکیب کنید.
• دستکاری در شبکه‌های اجتماعی: این شاخص از داده‌های شبکه‌های اجتماعی مثل X استفاده می‌کند که ممکن است این اطلاعات دستکاری شده باشند. با افزودن فیلتر فاندمنتال به تحلیل خود و دریافت اخبار از منابع معتبر مثل Reuters یا Bloomberg می‌توانید تاثیرات عوامل کلان بر کریپتو را زیر نظر بگیرید.
• تاخیر داده‌های گوگل ترندز: داده‌هایی که در گوگل ترندز منتشر می‌شود، ممکن است دارای تاخیر باشند و نمی‌توانند تغییرات لحظه‌ای را پوشش دهند. برای حل این مسئله می‌توانید از APIهای لحظه‌ای صرافی‌ها یا پلتفرم‌های تحلیلی مثل Glassnode یا CryptoQuant استفاده کنید.
• همبستگی بالا با BTC: شاخص Fear & Greed بر اساس رفتار سرمایه‌گذاران در بازار بیت‌کوین طراحی شده است و ممکن است با سایر ارزهای دیجیتال مثل اتریوم یا سولانا هماهنگ نباشد. برای اینکه بدانید میزان ترس و طمع در سایر ارزهای دیجیتال به چه صورت است، باید به سراغ شاخص مخصوص به آن‌ها بروید. برای مثال، برای بررسی ترس و طمع در اتریوم می‌توانید از شاخص Ethereum Fear and Greed Index استفاده کنید.

راهنمای چهارمرحله‌ای استفاده عملی از Fear and Greed Index

برای استفاده حداکثری از شاخص ترس و طمع، چهار قدم عملی که در ادامه گفته شده است را می‌توانید انجام دهید:

۱٫ دسترسی به شاخص (Alternative.me, CMC, Glassnode Widget)

اولین قدم برای استفاده مفید از این شاخص، دسترسی به داده‌ها از منابع معتبر است. معروف‌ترین پلتفرم‌ها برای دریافت اطلاعات عبارتند از:

• Alternative.me: این وب‌سایت عدد مربوط به شاخص ترس و طمع را به‌صورت روزانه به‌روزرسانی و منتشر می‌کند.
• CoinMarketCap: این پلتفرم، شاخص را در کنار داده‌های قیمتی و حجم معاملات نشان می‌دهد تا تحلیل‌گران به اطلاعات کامل دسترسی داشته باشند.
• Glassnode Widget: ابزار پیشرفته‌ای است که امکان ترکیب شاخص ترس و طمع با داده‌های on-chain را فراهم می‌کند.

۲٫ تنظیم هشدار برای اعداد بحرانی (≤ ۲۰ و ≥ ۸۰)

اعداد پایین ۲۰ و بالای ۸۰ نشان‌دهنده نقطه عطف بازار هستند، برای اینکه بتوانید به این سطوح بحرانی واکنش سریع نشان دهید، می‌توانید از Alert Bot در پلتفرم‌هایی مثل TradingView استفاده کنید. همچنین ابزارهای مدیریت ریسک مثل Cryptohopper یا ۳Commas نیز می‌توانند هشدارهای خودکاری را در این سطوح به شما اعلام کنند.

۳٫ هم‌پوشانی با چارت تکنیکال (RSI, MVRV)

برای افزایش دقت تحلیل، شاخص ترس و طمع را با ابزارهای تحلیل تکنیکال مثل RSI یا MVRV ترکیب کنید. برای مثال، اگر شاخص F&G در محدوده طمع شدید (بالای ۸۰) و RSI بالای ۷۰ باشد، احتمال اصلاح قیمت‌ها بیشتر است. ترکیب MVRV (نسبت ارزش بازار به ارزش واقعی) با شاخص ترس و طمع می‌تواند سیگنال‌های قوی برای ورود یا خروج از معاملات صادر کند.

۴٫ بازبینی استراتژی (Take-Profit در Greed و DCA در Fear)

در قدم آخر و برای استفاده حداکثری از شاخص ترس و طمع، باید استراتژی معاملاتی خود را مورد بازبینی قرار دهید. برای مثال، زمانی که طمع شدید در بازار کریپتو حاکم است، می‌توانید با استفاده از استراتژی Take-Profit، بخشی از سود خود را تثبیت کنید، همچنین زمانی که بازار در محدوده ترس شدید قرار دارد، با استفاده از استراتژی DCA، می‌توانید به تدریج و با ریسک کمتر، وارد معامله شوید.

مطالعه موردی ۲۴ ماه Fear & Greed برای بیت‌کوین

بررسی شاخص ترس و طمع و قیمت بیت‌کوین در ۲۴ ماه گذشته، نشان می‌دهد که هر زمان این شاخص وارد ناحیه Extreme Greed و بالاتر از ۹۰ شد، یک اصلاح قابل توجه بیش از ۲۵ درصدی در ۳ هفته بعد ثبت شده است. در ادامه دو مورد از این زمان‌ها را بررسی می‌کنیم.

در ۲۴ ماه گذشته، فقط در یک بازه زمانی، این شاخص از محدوده ۹۰ عبور کرده و بعد از آن، بیت‌کوین با اصلاح قیمت مواجه شده است. در مارس سال ۲۰۲۴، عدد شاخص ترس و طمع یا همان Index Peak به حدود ۹۰ رسید و بیت‌کوین سقف قیمتی ۷۳۷۵۰ دلار را به ثبت رساند. میزان کاهش قیمت (Price Drawdown) در این مدت حدود ۳۱ درصد بود و تا محدوده ۵۱۸۰۰ دلار پایین آمد. مدت زمان بازگشت قیمت (Recovery Days) نیز با توجه به داده‌های تاریخی، حدود ۸۲ روز طول کشید.

جمع‌بندی

شاخص ترس و طمع مانند یک آیینه، هیجانات و احساسات بازار را نشان می‌دهد، زمانی که این شاخص به زیر ۲۰ می‌رسد، زمان مناسبی برای خرید است و اعداد بالای ۸۰، هشدار می‌دهند که باید سود خود را ذخیره کنید. برای اینکه بتوانید بهترین سودآوری را از این شاخص به دست