هوش مصنوعی رمزارز: زیرساخت ضعیف و بازی جدید
گزارش ویژه: بازار هوش مصنوعی رمزارزها در سال گذشته با جهش قابلتوجهی همراه بود، اما آیا این رشد پایدار خواهد بود؟
بازار هوش مصنوعی در حوزه رمزارزها از نوامبر ۲۰۲۳ تا کنون بیش از ۳۹۵ درصد رشد کرده است، اما سهم آن از کل ارزش بازار رمزارزها تنها ۱.۵ درصد است. این نشان از پتانسیل بالای این حوزه دارد، اما در عین حال نشاندهندهی عدم بلوغ و ماهیت بسیار گمانهزن آن است.
مهمترین یافتهها:
- رشد انفجاری و سپس افت: در حالی که بازار هوش مصنوعی رمزارزها از نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۵ رشدی بیش از ۳۹۵ درصدی را تجربه کرد، ارزش آن تا پایان فوریهی ۲۰۲۵، ۵۶ درصد پایینتر از اوج خود در دسامبر ۲۰۲۴ قرار گرفت. این افت پس از انتشار DeepSeek R1 و خنک شدن کلی بازار رخ داد.
- تغییر در تمرکز: پروژههای زیرساختی هوش مصنوعی در ابتدا پیشتاز این بازار بودند، اما سهم آنها در یک سال گذشته به شدت کاهش یافته است. در مقابل، میمکوینهای هوش مصنوعی و توکنهای مربوط به عاملهای هوش مصنوعی (AI Agents) به ترتیب با افزایش بیش از ۱۱۰ درصد و ۱۸۰ درصدی ارزش بازار، به سرعت محبوب شدند.
- حجم معاملات: حجم معاملات روزانه توکنهای هوش مصنوعی در مقایسه با سال گذشته ۹۳ درصد افزایش یافت، اما از اوج خود در دسامبر ۲۰۲۴، ۴۴ درصد کاهش داشته است. جالب توجه است که توکنهای مربوط به عاملهای هوش مصنوعی، علیرغم کاهش اخیر، همچنان حجم معاملات بیشتری نسبت به توکنهای زیرساختی دارند.
- عملکرد ضعیف در مقایسه با سهام: توکنهای هوش مصنوعی در مقایسه با اندازه خود عملکرد ضعیفی داشتهاند و در سال گذشته به طور قابل توجهی از سهام مرتبط با هوش مصنوعی در بازار بورس، بهخصوص شرکتهای بزرگ فناوری، عقب ماندهاند.
- همبستگی با سهام بزرگ فناوری: بین توکنهای هوش مصنوعی و سهام شرکتهای بزرگ فناوری همبستگی مثبت وجود دارد، به طوری که بالاترین همبستگی با سهام متا (۰.۹۱) و انویدیا (۰.۸۴) مشاهده شده است. با این حال، انتشار گزارشهای مالی، مانند گزارش مالی انویدیا، همبستگی معکوس را نشان داد.
معرفی:
همانطور که نقل قولی شش ساله میگوید: “دلیل اینکه درک داراییهای رمزنگاری برای بسیاری از انسانها دشوار است، این است که این داراییها برای ما ساخته نشدهاند. آنها برای ماشینها ساخته میشوند.”
صنعت رمزارزها از یک سو اتوماسیون را پذیرفته و شاهد افزایش استفاده از قراردادهای هوشمند و رباتها در افزایش کارایی شبکه هستیم. با این حال، داراییهای دیجیتال در ادغام با انقلاب هوش مصنوعی با چالشهای بسیاری روبرو هستند. پیشرفتهای هوش مصنوعی در شرکتهای بزرگ فناوری، اگرچه موجب افزایش خوشبینی سرمایهگذاران شده است، اما بخش هوش مصنوعی رمزارزها هنوز از نظر ساختاری توسعهنیافته و بسیار گمانهزن است.
روششناسی:
تحلیلهای این گزارش بر اساس دادههای جمعآوریشده از CoinMarketCap، CoinGecko، TradingView و Dune انجام شده است. روندهای ارزش بازار و حجم معاملات داراییهای دیجیتال مرتبط با هوش مصنوعی، با حرکات کلی بازار رمزارزها مقایسه شده تا تغییرات خاص این بخش مورد ارزیابی قرار گیرد. با توجه به عدم طبقهبندی مشخص توکنهای هوش مصنوعی، این گزارش از طبقهبندی خود شامل زیرساخت هوش مصنوعی، عاملهای هوش مصنوعی و میمکوینهای مرتبط با هوش مصنوعی استفاده میکند. همچنین، همبستگی قیمتها با سهام پیشرو در حوزه هوش مصنوعی مورد بررسی قرار گرفته تا تأثیر پیشرفتهای خارجی هوش مصنوعی تعیین شود.
روندهای ارزش بازار:
ارزش کل بازار: ارزش کل بازار هوش مصنوعی رمزارزها از نوامبر ۲۰۲۳ با جهشی بیش از ۳۹۵ درصد روبرو شده است که ناشی از افزایش خوشبینیها نسبت به هوش مصنوعی میباشد. این بخش تا حد زیادی بازار رمزارزها را منعکس میکند و دو افزایش قابلتوجه در سه ماهه اول و چهارم ۲۰۲۴ را تجربه کرده است:
- افزایش اول: عمدتاً به بخش زیرساخت هوش مصنوعی و گسترش اولیه میمکوینهای مرتبط با هوش مصنوعی سود رساند.
- افزایش دوم: شاهد تغییر در پویایی بازار بود، با افزایش محبوبیت میمکوینهای هوش مصنوعی و افزایش ناگهانی توکنهای مربوط به عاملهای هوش مصنوعی در کنار افزایش سریع پذیرش پلتفرم Virtuals.io.
توزیع ارزش بازار بر اساس دسته:
طبقهبندی پروژههای رمزنگاری هوش مصنوعی هنوز در حال تکامل است و اختلاف نظرهایی در مورد قراردادهای نامگذاری و معیارهای طبقهبندی وجود دارد. در این گزارش، بر سه دسته اصلی که حداقل یک سال قدمت دارند، تمرکز شده است:
- زیرساخت هوش مصنوعی: پروژههایی مانند Near، Render و Bittensor که لایههای محاسباتی و بلاکچینی مورد نیاز برای عملکرد هوش مصنوعی بر روی زنجیره را فراهم میکنند.
- عاملهای هوش مصنوعی (AI Agents): مدلهای هوش مصنوعی که میتوانند در زمان واقعی به صورت آنلاین تعامل داشته باشند، همراه با پلتفرمهایی که امکان ایجاد و استقرار آنها را فراهم میکنند.
- میمکوینهای هوش مصنوعی: توکنهای مرتبط با هوش مصنوعی که اغلب توسط هیجان و نه فناوریهای زیربنایی هدایت میشوند.
در ابتدا، زیرساخت هوش مصنوعی بیش از ۸۶ درصد از ارزش بازار هوش مصنوعی رمزارزها را در فوریه ۲۰۲۴ در اختیار داشت. اما در سال ۲۰۲۴، شاهد تغییر رویکرد به سمت روایتهای گمانهزن هوش مصنوعی بودیم، بهطوری که سهم بازار عاملهای هوش مصنوعی دو برابر شد و میمکوینهای هوش مصنوعی سهم خود را بیش از ۱۵ برابر افزایش دادند.
این تغییر ناشی از عملکرد راکد زیرساخت هوش مصنوعی است و نشان میدهد که یا بازار به ارزش بلندمدت پروژههای زیرساختی شک دارد، یا این پروژهها برای کاربرد گسترده به زمان بیشتری نیاز دارند. در همین حال، تقاضا برای روایتهای جدید و پرشتاب، عاملهای هوش مصنوعی و میمکوینها را به اوج خود رسانده است.
پویایی حجم:
حجم کل: حجم معاملات روزانه توکنهای هوش مصنوعی از ژانویه ۲۰۲۴ بیش از ۹۳ درصد افزایش یافته است، اما این رشد با کاهش ۴۱ درصدی حجم معاملات روزانه از اوج خود در دسامبر کاهش یافته است.
در دسامبر ۲۰۲۴، توکنهای هوش مصنوعی به بالاترین حد خود رسیدند، و ۱۰ دارایی برتر این بخش بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار حجم معاملات ماهانه را ثبت کردند.
حجم توزیع:
تجزیه و تحلیل حجم معاملات بین داراییها نیز تغییر قابلتوجهی به نفع عاملهای هوش مصنوعی را نشان میدهد. در ژانویه ۲۰۲۵، پنج توکن برتر عاملهای هوش مصنوعی از نظر حجم معاملات ماهانه، پنج توکن برتر زیرساخت هوش مصنوعی را پشت سر گذاشتند. Virtuals Protocol نقش مهمی در این روند ایفا کرد و به طور خلاصه ۲۰ درصد از حجم معاملات کلی را به خود اختصاص داد.
با این حال، با فروکش کردن هیجان اولیه، سهم آنها به ۸ درصد کاهش یافت. علیرغم این کاهش شدید، عاملهای هوش مصنوعی همچنان بر حجم معاملات در این بخش تسلط دارند.
هوش مصنوعی شرکتهای بزرگ فناوری در مقابل هوش مصنوعی رمزارزها:
پیشرفتهای هوش مصنوعی در شرکتهای بزرگ فناوری مانند OpenAI (با ChatGPT و GPT-4)، xAI ایلان ماسک (با Grok) و DeepSeek نقش مهمی در شکلدهی به روایت کلی هوش مصنوعی و به طور غیرمستقیم هدایت علاقه به راهحلهای مبتنی بر بلاکچین در این حوزه دارد.
با این وجود، توکنهای هوش مصنوعی در مقایسه با سهام شرکتهای بزرگ فناوری مانند انویدیا و پالانتیر عملکرد ضعیفتری داشتهاند. در حالی که برخی از توکنهای هوش مصنوعی، مانند FET و RENDER، رشد قابلتوجهی را تجربه کردهاند، کل بخش در مقایسه با اندازه خود عملکرد ضعیفی داشته است.
نتیجهگیری:
هوش مصنوعی رمزارزها همچنان بخش کوچکی اما در حال تکامل در بازار داراییهای دیجیتال است. در حالی که ارزش بازار آن به طور قابل توجهی افزایش یافته است، رشد بلندمدت آن نامشخص است، زیرا حجم معاملات تحت تأثیر شدید گمانهزنیهای کوتاهمدت قرار دارد.
علیرغم همبستگی بالای آن با سهام هوش مصنوعی، حرکات قیمت هوش مصنوعی رمزارزها اغلب از روندهای بازار سنتی هوش مصنوعی متفاوت است. جابجایی از پروژههای زیرساختی به عاملهای هوش مصنوعی و میمکوینها، نشاندهنده اولویتهای در حال تغییر بازار است.
در آینده، این بخش با فرصتها و خطرات زیادی روبرو خواهد بود. اگر راهحلهای بلاکچینی مبتنی بر هوش مصنوعی به کارایی واقعی دست یابند، میتوانند جایگاه محکمتری کسب کنند. با این حال، بدون اعتماد پایدار سرمایهگذاران و مزایای فناوری واضح، هوش مصنوعی رمزارزها در معرض خطر تحتالشعاع قرار گرفتن توسط نوآوریهای سنتی هوش مصنوعی و روایتهای شناختهشدهتر رمزارزها است.













